nga Gentjana Mara-Sula
Referuar ne Konferencen Nderkombetare "Cështje të përfshirjes shoqërore dhe integrimi europian i Shqipërisë" që u organizua nga Fakulteti i Shkencave Sociale në Vjeshtë 2012
Përmbledhje
Shqipëria po synon një zhvillim ekonomik të shpejtë dhe integrim në Bashkimin Europian. Kjo kërkon një zhvillim të burimeve njerëzore më të shpejtë të aftë për të konkuruar me vendet më të zhvilluara në botë,
Arsimi parauniversitar në Shqipëri, pavarësisht progresit të viteve të fundit në rritjen e sasisë së viteve të shkollimit, ka ende shumë rrugë për të bërë për të mos lënë asnjë nxënës mënjanë, si dhe për të siguruar një arsim me cilësi sa më të lartë.
Shqipëria e përballur me rrethanat e krizës financiare Europiane, po e ul edhe më shumë përqindjen e PBB që investohet për arsimin , dhe shpenzimet për çdo student janë ndër më të ulëtat ne rajon. Në këto kushte, duke patur parasysh edhe sfidat e forta që shtrohen, partneriteti me BE përbën një mundësi të artë për të mbushur boshllëqet e përfshirjes në një arsim cilësor nga ana financiare si dhe asistencë teknike.
Integrimi në BE ofron mundësi të mëdha për arsimin e Shqipërisë. Organizata si DG e Zgjerimit dhe Çëshjeve Sociale ofrojnë qasje politike, ndërsa programe madhore si Europë 2020 dhe Axhenda e Lisbonës ofrojnë platforma për bashkëpunim dhe koordinim për zhvillim në të gjitha vendet anëtare të BE tani e në të ardhmen. Instrumenti i Para-Aksesit (IPA) është instrumenti financiar për të mbështetur vendet si Shqipëria në reformat e tyre drejt integrimit. Dokumenti bazë për partneritetin e Shqiperisë me BE është Marrëveshja e Stabilizim- Asocimit në 2006, që frymëzon e nxit dhe Strategjinë për Zhvillim dhe Integrim të Shqipërisë.
Qasja për arsimin në Shqipëri për periudhën 2006-2013 bëhet nëpërmjet DG për çështjet sociale dhe synon punësim. Fokusi kryesor janë moshat 18-25, minoritetet rome, si dhe gratë e papuna. Arsimi përmendet si faktori kryesor që ndikon në aftësitë profesionale. Programet arsimore fokusohen pothuajse totalisht në shkollat e mesme profesionale. Afërsisht 9.2 milion Euro janë vënë në dispozicion për këtë qëllim nga 2007-2014, ndërsa rreth 10 million janë vënë në dispozicion për programet e Cross Boarder Support dhe Civil Society Facility, por këto nuk kanë patur në qendër nxitjen e reformave. Moshat e hershme 0-6 si dhe 6-15 vjeç nuk përmenden si të shenjuara dhe si rrjedhim arsimi parauniversitar nuk ka patur ndikim nga partneriteti i BE. Është e këshillueshme që programet e reja të BE në 2013 e në të ardhmen të kenë në qendër moshat e hershme 0-6 dhe 6-15 vjeç, si dhe reformat me qendër cilësinë e arsimit dhe gjithëpërfshirjen.